หลังจากการรอคอยอันยาวนานกว่า 9 เดือน เมื่อเจ้าตัวน้อยลืมตาดูโลก สิ่งที่คุณแม่หลายคนคาดหวังคือการได้กลับมาดูแลตัวเองให้สดใสเหมือนเดิม แต่กลับต้องเจอกับฝันร้ายเล็กๆ เมื่อส่องกระจกแล้วพบว่าเส้นผมที่เคยหนานุ่มในช่วงตั้งครรภ์ กลับหลุดร่วงออกมาเป็นกำมือทุกครั้งที่สระหรือหวีผม ภาวะ ผมร่วงหลังคลอด (Postpartum Hair Loss) แม้จะเป็นเรื่องธรรมชาติที่เกิดขึ้นได้กับคุณแม่ถึง 40-50% ทั่วโลก แต่ก็ปฏิเสธไม่ได้ว่ามันส่งผลกระทบต่อความมั่นใจและความเครียดสะสม วันนี้ Hairsmith Clinic จะพาคุณแม่มาเจาะลึกถึงสาเหตุที่แท้จริง ระยะเวลาที่ควรระวัง และวิธีรับมือเพื่อให้เส้นผมกลับมาหนาสวยสุขภาพดีอีกครั้ง
ผมร่วงหลังคลอด เกิดจากอะไร เข้าใจกลไกของฮอร์โมน
สาเหตุหลักของอาการนี้ไม่ได้เกิดจากการแพ้แชมพู หรือการสูญเสียแคลเซียมอย่างที่หลายคนเข้าใจผิด แต่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของระดับฮอร์โมนอย่างฉับพลันค่ะ
อ่านบทความที่น่าสนใจ: 6 สาเหตุผมร่วงในผู้หญิง พร้อมวิธีรักษาผมร่วง
วงจรเส้นผมในช่วงตั้งครรภ์
แต่ในช่วงที่คุณแม่ตั้งครรภ์ ร่างกายจะผลิตฮอร์โมน เอสโตรเจน (Estrogen) ออกมาในปริมาณมหาศาล ฮอร์โมนตัวนี้เปรียบเสมือนปุ๋ยเร่งโต ที่ช่วยยืดระยะเวลา Anagen ให้ยาวนานขึ้น ส่งผลให้เส้นผมไม่ยอมร่วงตามกำหนด คุณแม่จึงรู้สึกว่าช่วงท้องผมหนาและเงางามเป็นพิเศษ
จุดเปลี่ยนหลังคลอด Telogen Effluvium
ทันทีที่คลอดระดับเอสโตรเจนจะดิ่งลดลงอย่างรวดเร็วเพื่อกลับสู่สภาวะปกติ ส่งผลให้เส้นผมจำนวนมากที่เคยถูกสต็อกไว้ในระยะเติบโตเข้าสู่ระยะหลุดร่วง (Telogen) พร้อมๆ กัน ภาวะนี้ทางการแพทย์เรียกว่า Telogen Effluvium หรือภาวะผมร่วงเฉียบพลันจากการที่ร่างกายเผชิญกับความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่
ผมร่วงหลังคลอดเริ่มเมื่อไหร่ และจะร่วงนานแค่ไหน
คุณแม่ส่วนใหญ่จะเริ่มสังเกตเห็นผมร่วงมากผิดปกติในช่วง 3-4 เดือนหลังคลอด ซึ่งเป็นช่วงที่ระดับฮอร์โมนเริ่มคงที่
- ช่วงพีค มักจะอยู่ในช่วงเดือนที่ 4-6 หลังคลอด
- ช่วงฟื้นฟู โดยทั่วไปผมจะค่อยๆ หยุดร่วงและเริ่มงอกใหม่ภายใน 6-12 เดือน หลังคลอด
หากพ้น 1 ปีไปแล้วผมยังร่วงหนัก หรือเห็นหนังศีรษะเป็นหย่อมชัดเจน อาจไม่ใช่แค่เรื่องฮอร์โมนหลังคลอดแล้ว แต่อาจมีปัจจัยอื่นแทรกซ้อนด้วยค่ะ
วิธีแยกระหว่างผมร่วงปกติ กับผมร่วงผิดปกติ
คุณแม่สามารถสังเกตอาการเบื้องต้นได้จากตารางเปรียบเทียบนี้ค่ะ
| ลักษณะอาการ | ผมร่วงหลังคลอดปกติ | อาการที่ควรปรึกษาแพทย์ |
| ระยะเวลา | 3-12 เดือนหลังคลอด | ร่วงต่อเนื่องนานเกิน 1 ปี |
| ลักษณะการร่วง | ร่วงกระจายทั่วศีรษะ | ร่วงเป็นหย่อมๆ หรือแนวผมร่นชัดเจน |
| สภาพหนังศีรษะ | ปกติ ไม่มีอาการคันหรืออักเสบ | มีผื่นแดง สะเก็ด คัน หรือเจ็บที่รากผม |
| ปัจจัยร่วม | พักผ่อนน้อย เครียดจากการเลี้ยงลูก | มีอาการเพลียผิดปกติ น้ำหนักลด หรือประจำเดือนผิดปกติ |
รวมวิธีแก้ผมร่วงหลังคลอด
แม้เราจะหยุดกระบวนการทางธรรมชาติของฮอร์โมนไม่ได้ 100% แต่เราสามารถลดจำนวนการร่วง และเร่งการงอกใหม่ได้ด้วยวิธีต่อไปนี้
อาหารแก้ผมร่วงหลังคลอด กินอะไรดี
สารอาหารคือปัจจัยสำคัญที่สุดในการสร้างเคราติน (โปรตีนเส้นผม) คุณแม่ควรเน้น
- ธาตุเหล็ก (Iron) พบในเนื้อแดง ตับ ผักบุ้ง (สำคัญมากเพราะคุณแม่มักขาดธาตุเหล็กหลังคลอด)
- ซิงค์ (Zinc) ช่วยซ่อมแซมเซลล์รากผม พบในหอยนางรม เมล็ดฟักทอง และไข่
- ไบโอติน (Biotin) วิตามินบี 7 ที่ช่วยให้เส้นผมแข็งแรง พบในถั่วและธัญพืช
- โปรตีน หากโปรตีนไม่พอ ร่างกายจะตัดงบประมาณการสร้างผมไปใช้ในส่วนที่สำคัญกว่า
ทั้งนี้ ควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทานอาหารเสริม เพื่อความปลอดภัยของแม่และลูก
การดูแลเส้นผมอย่างอ่อนโยน
- เปลี่ยนแชมพู เลือกใช้สูตร Volumizing หรือสูตรสำหรับเด็กที่ไม่มีสารเคมีรุนแรง (Sulphate-free) เพื่อลดการระคายเคือง
- งดความร้อนและเคมี ช่วง 6 เดือนแรกควรหลีกเลี่ยงการทำสี ดัด ยืด หรือไดร์ผมด้วยลมร้อนจัด
- เลือกทรงผมใหม่ คุณแม่หลายท่านเลือกที่จะตัดผมสั้น ซึ่งเป็นวิธีที่ดี เพราะช่วยลดน้ำหนักของเส้นผมที่ดึงรั้งรากผม และทำให้ผมดูหนาขึ้น
อ่านบทความที่น่าสนใจเพิ่มเติม: รวม 55 ไอเดียทรงผมผู้หญิงยอดนิยม สไตล์เกาหลีและสายฝอ
การรักษาอื่นๆ ที่ปลอดภัยสำหรับคุณแม่ให้นมลูก
ที่ Hairsmith Clinic เราเข้าใจดีว่าความปลอดภัยของลูกน้อยต้องมาเป็นอันดับหนึ่ง เราจึงแนะนำวิธีรักษาที่ปราศจากสารเคมี
การทำเลเซอร์ LLLT (Low-Level Laser Therapy)
การฉายแสงเลเซอร์พลังงานต่ำ (มักมาในรูปแบบหมวกเลเซอร์) ช่วยกระตุ้นการไหลเวียนโลหิตใต้หนังศีรษะ ส่งพลังงานให้เซลล์รากผมทำงานได้ดีขึ้น วิธีนี้ปลอดภัย 100% สำหรับคุณแม่ให้นมบุตร เพราะไม่ใช่ยา
การตรวจเลือดเพื่อหาสาเหตุแฝง
หากผมร่วงรุนแรงเกินไป คุณหมออาจแนะนำให้ตรวจระดับ Ferritin (เหล็กสะสม) หรือค่า Thyroid เพราะบางครั้งความเหนื่อยล้าจากการเลี้ยงลูกอาจปกปิดอาการโรคอื่นไว้
อ่านบทความที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม: รักษาผมร่วง ผมบาง โดยแพทย์ด้านการปลูกผม
สรุป
ผมร่วงหลังคลอดเป็นเพียงพายุชั่วคราวที่ผ่านเข้ามาแล้วจะผ่านไปครับ สิ่งสำคัญที่สุดคือคุณแม่ต้องไม่เครียดจนเกินไป เพราะสภาพจิตใจส่งผลโดยตรงต่อการฟื้นฟูของร่างกาย หากลองปรับพฤติกรรมแล้ว 6-12 เดือนอาการยังไม่ดีขึ้น Hairsmith Clinic ยินดีให้คำปรึกษาและวางแผนการรักษาที่เหมาะสม เพื่อให้คุณแม่กลับมามีความสุขและมั่นใจในทุกครั้งที่ส่องกระจกอีกครั้ง
คำถามที่พบบ่อย FAQ
ผมร่วงหลังคลอดสามารถย้อมผมหรือยืดผมได้ไหม
ในช่วง 3-6 เดือนแรกที่ผมกำลังร่วง แนะนำให้เลี่ยงการทำเคมีรุนแรงค่ะ เพราะหนังศีรษะช่วงนี้จะอ่อนแอและแห้งง่ายกว่าปกติ หากจำเป็นจริงๆ แนะนำให้เลือกผลิตภัณฑ์ที่เป็น Organic หรือปราศจากแอมโมเนีย
การสระผมบ่อยๆ ทำให้ผมร่วงมากขึ้นจริงหรือไม่
ไม่จริงค่ะ การสระผมเป็นเพียงการทำให้ผมที่ร่วงแล้วหลุดออกมา การไม่สระผมจะยิ่งทำให้ไขมันสะสมที่หนังศีรษะ ซึ่งอาจก่อให้เกิดการอักเสบและทำให้ผมร่วงหนักกว่าเดิม
ให้นมลูกทานยาปลูกผม Minoxidil Finasteride ได้ไหม
ห้ามเด็ดขาดค่ะ ยาเหล่านี้สามารถผ่านทางน้ำนมไปสู่ลูกได้ หากต้องการใช้ยาทาภายนอกหรืออาหารเสริม ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความปลอดภัยเป็นรายกรณีค่ะ
