การผ่าตัดปลูกผมถาวร ไม่ว่าจะเป็นเทคนิค FUE หรือ FUT เป็นเพียง 50% ของความสำเร็จส่วนแรกเท่านั้น ส่วนอีก 50% ที่เหลือขึ้นอยู่กับการดูแลตัวเองในช่วงหลังผ่าตัด โดยเฉพาะช่วง 7-14 วันแรก ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่สำคัญ เนื่องจากรากผมที่ย้ายมาปลูกใหม่ยังไม่ฝังตัวแน่นกับเนื้อเยื่อใต้ผิวหนัง หากเกิดแรงกดทับ การเสียดสี หรือการดึงรั้ง รากผมอาจหลุดออก ส่งผลให้ผมบริเวณนั้นแหว่งและผมไม่ขึ้นอย่างน่าเสียดาย
หนึ่งในคำถามยอดฮิตและสร้างความกังวลใจให้คนไข้มากที่สุดคือ หลังปลูกผมนอนยังไง เพราะการนอนหลับเป็นสิ่งที่เราควบคุมได้ยากที่สุดเมื่อเข้าสู่ภวังค์ บทความนี้ Hairsmith Clinic จะมาเจาะลึกทุกข้อสงสัย แนะนำท่านอนที่ถูกต้อง อุปกรณ์เสริมที่ต้องมี และข้อควรระวังแบบละเอียด เพื่อให้คนไข้นอนหลับได้อย่างสนิทใจและปลอดภัยต่อกราฟท์ผมมากที่สุด
อ่านบทความที่น่าสนใจ: ปลูกผม คืออะไร เทคนิคไหนเหมาะกับคุ
ทำไมช่วงแรกหลังปลูกผม ท่านอน ถึงสำคัญ
ในช่วง 1-5 วันแรกหลังจากปลูกผม รากผมหรือ กราฟท์ผม ที่นำไปปลูกไว้ในบริเวณที่ผมบาง จะยังคงยึดเกาะอยู่ด้วยเนื้อเยื่อบางๆ เท่านั้น เปรียบเสมือนต้นไม้ที่เพิ่งย้ายมาปลูกในดินใหม่ ดินยังไม่แน่น รากยังไม่งอก หากมีคนไปเดินชนหรือมีลมพายุพัดแรงๆ ต้นไม้ก็พร้อมจะล้มและถูกโค่นลงได้ตลอดเวลา ปัจจัยเสี่ยงหลักๆ ในขณะที่เรานอนหลับมีอยู่ 3 ประการ คือ
- การเสียดสี การพลิกตัวไปมาแล้วศีรษะส่วนที่ปลูกผมไปถูกับหมอน
- การถูกแรงกดทับ การนอนทับบริเวณที่ปลูกผมโดยตรงอาจทำให้กราฟท์ผมหลุดออกมาได้
- การบวม การนอนผิดท่าหลังผ่าตัด อาจทำให้ยาชาและของเหลวไหลลงมาสะสมที่บริเวณใบหน้าและดวงตา ทำให้หน้าบวมตุ่ยในวันรุ่งขึ้น
อ่านบทความที่เกี่ยวข้อง: 5 ข้อควรปฏิบัติ หลังปลูกผม ดูแลตัวเองอย่างไร
เปิดคัมภีร์ ท่านอนที่ถูกต้องหลังปลูกผม
เพื่อป้องกันปัญหาข้างต้น Hairsmith Clinic แนะนำให้คนไข้จัดท่านอนตามแนวทางปฏิบัติอย่างเคร่งครัด ดังนี้ค่ะ
1. นอนหงาย
นี่คือท่านอนมาตรฐานที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับผู้ที่เข้ารับการปลูกผม โดยใช้หมอนรองคอทรงรูปตัว U ที่ใช้เดินทางบนเครื่องบิน ให้ใส่หมอนรองคอในขณะที่นอนหงาย จะทำหน้าที่เป็นที่ล็อกคอ ช่วยจำกัดการเคลื่อนไหวของศีรษะ ไม่ให้เผลอพลิกตัว ตะแคงซ้าย-ขวา หรือส่ายหัวไปมาในขณะหลับสนิท ซึ่งเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้แผลด้านข้างหรือด้านหน้าไปถูกับหมอน
2. สำหรับผู้ที่ปลูกผมเฉพาะบริเวณด้านหน้า
หากปลูกผมเฉพาะบริเวณแนวไรผมด้านหน้า และด้านบนไม่ได้ทำอะไรเลย แผลบริเวณท้ายทอย (Donor Area) ซึ่งเป็นจุดที่เจาะกราฟท์ผมออกมา สามารถสัมผัสกับหมอนได้ แต่ต้องระวังไม่ให้หนุนทับแรงเกินไปจนเจ็บ แนะนำให้นอนหงายหนุนหมอนนุ่มๆ ร่วมกับหมอนรองคอ เพื่อไม่ให้หน้าผากไปซุกหรือครูดกับสิ่งใด
3. สำหรับผู้ที่ปลูกผมบริเวณกลางกระหม่อม
กรณีนี้จะมีความท้าทายสูงขึ้น เพราะมีแผลทั้งด้านหน้า ด้านบน และท้ายทอย การนอนหงายปกติอาจจะไปกดทับบริเวณกลางกระหม่อมที่ปลูกได้ วิธีแก้ ให้ใช้หมอนรองคอรูปตัว U โดยวางตำแหน่งให้รูตรงกลางของหมอนรองคอ รองรับบริเวณกลางกระหม่อมที่ปลูกพอดี เพื่อให้จุดที่ปลูกผมลอยอยู่กลางอากาศ ไม่สัมผัสกับพื้นผิวหมอนโดยตรง
ท่านอนหลังปลูกผม ต้องนอนท่าไหนนานเท่าไหร่
- คืนที่ 1 – 7 ต้องนอนหงาย และใส่หมอนรองคอตัว U ทุกคืน ห้ามนอนตะแคงและห้ามนอนคว่ำเด็ดขาด
- วันที่ 8 – 14 กราฟท์ผมเริ่มเกาะแน่นขึ้น อาการบวมลดลงแล้ว แต่ยังแนะนำให้นอนหงายและใส่หมอนรองคอเพื่อความปลอดภัยจนครบ 14 วัน
- หลังวันที่ 14 เป็นต้นไป โดยทั่วไปหลังจาก 2 สัปดาห์ กราฟท์ผมจะฝังตัวถาวรกับชั้นผิวหนังแล้ว แผลแห้งสนิท สามารถกลับไปนอนท่าที่ถนัดได้ตามปกติ ไม่ว่าจะนอนตะแคง หรือนอนคว่ำ
ข้อควรระวัง หลังปลูกผมไม่ควนนอนท่าไหน
นอกเหนือจากท่านอนแล้ว สิ่งแวดล้อมและพฤติกรรมในห้องนอนก็มีผลต่อความปลอดภัยของเส้นผมเช่นกัน
1. นอนตะแคง
การนอนตะแคงจะทำให้แก้มและขมับด้านข้างเสียดสีกับหมอน ซึ่งหากมีการปลูกผมที่ครอบคลุมถึงบริเวณขมับหรือจอน กราฟท์ผมอาจหลุดได้
2. นอนคว่ำ
การนอนคว่ำเป็นข้อควรระวังที่สุด เพราะจะทำให้บริเวณที่ปลูกเสียดสีกับหมอนโดยตรง
3. นอนดิ้นไปมา
สำหรับคนที่เป็นคนนอนดิ้น เปลี่ยนท่าบ่อย หรือชอบละเมอพลิกตัวตอนหลับ ช่วง 7-14 วันแรกหลังปลูกผมจะถือเป็นช่วงที่ท้าทายที่สุดค่ะ เพราะเราไม่สามารถควบคุมตัวเองตอนหลับสนิทได้เลย
เคล็ดลับเพิ่มเติมเพื่อให้นอนหลับสบายขึ้น หลังปลูกผม
คนไข้หลายคนบ่นว่า การนอนหมอนสูงและนอนหงายตลอดคืนทำให้ปวดหลังและนอนไม่หลับ ซึ่งส่งผลต่อการพักผ่อน Hairsmith Clinic มีทริคเล็กๆ น้อยๆ มาช่วยให้คุณสบายตัวขึ้นค่ะ
- ใช้หมอนสามเหลี่ยมลาดเอียง หากการเอาหมอนมาซ้อนกันหลายๆ ใบมันเลื่อนหลุดง่าย ให้หาซื้อหมอนสามเหลี่ยมสำหรับคนเป็นกรดไหลย้อนมาใช้ จะรองรับตั้งแต่หลังส่วนล่างขึ้นมาถึงศีรษะอย่างเป็นแนวลาด ทำให้ไม่ปวดเอวและไม่ปวดคอ
- เอาหมอนหนุนใต้เข่า การนอนหงายนานๆ จะทำให้หลังส่วนล่างตึง การนำหมอนอีกใบมาหนุนไว้ใต้ข้อพับเข่า จะช่วยลดแรงกดทับที่กระดูกสันหลังส่วนเอว ทำให้นอนหงายได้สบายขึ้นยาวนานทั้งคืน
- ปรับอุณหภูมิห้องให้เย็นสบาย อากาศที่เย็น ประมาณ 24-25 องศาเซลเซียส จะช่วยลดการเหงื่อออกหนังศีรษะ ซึ่งเหงื่อเป็นตัวการทำให้คันแผลและสะสมแบคทีเรีย นอกจากนี้ความเย็นยังช่วยให้นอนหลับง่ายขึ้นในท่าที่ไม่คุ้นเคย
- งดคาเฟอีนและหน้าจอก่อนนอน เนื่องจากท่านอนบังคับอาจทำให้นอนหลับยากอยู่แล้ว จึงควรงดกาแฟ ชา หลังบ่ายโมง และงดเล่นมือถือก่อนนอน 1 ชั่วโมง เพื่อให้ร่างกายหลั่งเมลาโทนินตามธรรมชาติ ช่วยให้หลับสนิทได้ง่ายขึ้น
สรุปเช็กสลิสต์ ท่านอนหลังปลูกผม ในแต่ละช่วงเวลา
| ช่วงเวลา | ท่านอนที่ต้องปฏิบัติ | อุปกรณ์ที่ต้องใช้ | ข้อห้ามเด็ดขาด |
| คืนที่ 1 – 7 | นอนหงาย | หมอนสูง/หมอนสามเหลี่ยม + หมอนรองคอตัว U | ห้ามนอนตะแคง ห้ามนอนคว่ำ ห้ามสัตว์เลี้ยงขึ้นเตียง |
| วันที่ 8 – 14 | นอนหงาย | หมอนรองคอตัว U (แนะนำให้ใช้ต่อ) | ห้ามนอนคว่ำ หลีกเลี่ยงการเกาแผลเวลานอนหลับ |
| หลัง 14 วัน | นอนท่าไหนก็ได้ตามปกติ | หมอนปกติที่ชอบ | หลีกเลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยงที่ทำให้ศีรษะกระแทกแรงๆ |
การปฏิบัติตามคำแนะนำเรื่องท่านอนอย่างเคร่งครัด อาจจะทำให้รู้สึกอึดอัดในช่วงสัปดาห์แรก แต่อยากให้คนไข้ทุกท่านอดทนเพื่อผลลัพธ์ที่ดีค่ะ เพราะความลำบากเพียงแค่ 7-14 วันนี้ แลกกับการที่เส้นผมใหม่เจริญเติบโตได้อย่างหนาแน่น เรียงตัวสวยงาม
หากมีข้อสงสัยเพิ่มเติมเกี่ยวกับขั้นตอนการดูแลตัวเองหลังปลูกผม หรือพบสิ่งผิดปกติในระหว่างการนอนหลับ เช่น มีเลือดซึมออกมามากผิดปกติ หรือกราฟท์ผมหลุด สามารถติดต่อสอบถามแพทย์ที่ Hairsmith Clinic ได้ตลอดเวลาค่ะ เพราะเราดูแลในทุกย่างก้าว ตั้งแต่ก่อนผ่าตัด จนถึงวันที่ผมหนาแน่น
FAQ คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับท่านอนหลังปลูกผม
ถ้าเผลอพลิกตัวนอนตะแคงตอนหลับ ต้องทำอย่างไร
ตอบ หากตื่นขึ้นมาแล้วพบว่าตัวเองนอนตะแคง สิ่งแรกคืออย่าเพิ่งตื่นตระหนกค่ะ ให้รีบลุกขึ้นมาเช็กส่องกระจกดูบริเวณแผลที่ปลูกผมทันทีว่ามีเลือดไหลออกมาไหม หรือมีสะเก็ดแผลหลุดลอกออกมาเป็นชิ้นรากผมหรือไม่ หากไม่มีเลือดออกและไม่มีกราฟท์หลุด แสดงว่าโชคดีที่ไม่ได้เกิดการเสียดสี ให้รีบกลับมานอนท่าหงายหนุนหมอนสูงทันที แต่หากพบว่ามีเลือดซึมมากหรือกราฟต์หลุด ให้ใช้ผ้าสะอาดซับเบาๆ (ห้ามถู) แล้วรีบถ่ายรูปส่งให้เจ้าหน้าที่ของคลินิกเพื่อประเมินอาการทันทีค่ะ
แผลด้านหลัง (Donor Area) หนุนทับได้ไหม จะเจ็บไหม
ตอบ หนุนทับได้ค่ะ สำหรับแผลบริเวณท้ายทอยที่เจาะกราฟท์ออกไป สามารถสัมผัสกับหมอนได้ แต่อาจจะรู้สึกตึงๆ หรือระบมเล็กน้อยในช่วง 2-3 วันแรก แนะนำให้ใช้หมอนที่นุ่มพอดีๆ ไม่แข็งกระด้าง และการใส่หมอนรองคอรูปตัว U จะช่วยกระจายแรงกดทับไม่ให้ลงไปที่แผลท้ายทอยตรงๆ ช่วยลดอาการเจ็บได้ค่ะ
มีน้ำเหลืองหรือเลือดซึมเปื้อนหมอนตอนนอน ปกติไหม
ตอบ เป็นเรื่องปกติที่เกิดขึ้นได้ใน 1-3 คืนแรกค่ะ เพราะหลังจากผ่าตัด ร่างกายอาจจะยังขับน้ำเกลือ ยาชา หรือน้ำเหลืองปนเลือดจางๆ ออกมาจากแผลเจาะด้านหลัง แนะนำให้หาผ้าขนหนูผืนเล็กๆ ที่สะอาด หรือแผ่นรองกันเปื้อน มาปูทับบนหมอนอีกชั้นหนึ่ง เพื่อป้องกันไม่ให้คราบเลือดเปื้อนปลอกหมอน
รู้สึกคันหัวยิบๆ ตอนนอนเกาได้ไหม
ตอบ ห้ามเกาเด็ดขาดค่ะ อาการคันเกิดจากแผลกำลังเริ่มสมานตัวและผิวหนังแห้ง การเกาอาจจะทำให้เล็บไปจิกหรือขูดเอากราฟท์ผมหลุดและยังเสี่ยงต่อการติดเชื้อ หากรู้สึกคันจนนอนไม่หลับ แนะนำให้ใช้วิธีฉีดสเปรย์ที่คลินิกจ่ายให้ เพื่อเพิ่มความชุ่มชื้น
